صفحه اصلي 
نشست ها و همایش ها نقد نظريه اتان کلبرگ
نشست ها و همایش ها نقد نظريه اتان کلبرگ | نقد نظريه اتان کلبرگ |
|
|
در نخستین نشست نقد و نظر انجمن تاریخ پژوهان نظریه اتان کلبرگ نقد و بررسی شد نخستین جلسه نقد و نظريه انجمن تاریخ پژوهی با حضور دكتر صفري و حجت الاسلام و المسلمين دكتر الويري و استاد زينلي در آذرماه سال 85 برگزار شد به گزارش واحد اطلاع رسانی دبیرخانه انجمن های علمی حوزه علمیه قم، این نشست که با همکاری و مشاركت دبيرخانه نهضت آزادانديشي و توليد علم برگزار شد، به نقد يكي از نظرات اتان کلبرگ اختصاص داشت. دکتر بارانی، رئیس انجمن تارخ پژوهان، در ابتدای این نشست با اشاره به این که پیشینه این نظریه به خاورشناسان اختصاص ندارد، گفت: این نظریه در ميان افراد مسلمان نیز به گونهاي مطرح شده است و در ميان خاورشناسان هم اختصاص به آقاي كلبرگ ندارد،. بلکه کسانی مانند آقاي مادولونك، اشترود مان، هالم، وات و غيره نیز به گونهاي این مسئله را مطرح كرده اند. وی در این باره افزود:. البته آقاي كلبرگ در مقالهاي به صورت خيلي مشخص و معلوم و ويژه به این مسئله پرداخته که ميشود آن را به عنوان يك نظريه در تاريخ مطرح و بررسي كرد پس از سخنان رئیس انجمن تاریخ پژوهان، دكتر صفري به تبیینی اجمالی از این نظریه پرداخت. وی دراین باره گفت: تصور رایج در میان محافل کنونی كلامي شيعه، آن است كه شيعه از آغاز تولد به صورت دوازده امامی بوده است، يعني از زماني كه شيعه وجود داشته از زمان پيامبر اكرم(ص) عمار، سلمان، ابوذر، مقداد اينها هم اثنا عشري بوده اند و همين طور در زمان هاي مختلف و هم چنين اصحاب ائمه و خود ایشان معتقد بوده اند که امامان دوازده نفرند و هميشه روي عدد دوازده تكيه ميكرده اند. دکتر صفری در ادامه افزود: در طول تاريخ اشكالاتي از قبيل پدید آمدن فرق مختلف بر اين نظريه شده كه از جمله در قرن معاصر نیز كلبرگ اين نظريه را نقد می کند. وی درباره این عقیده کلبرگ گفت: ايشان معتقد شد كه هيچ شاهدي بر اين كه شيعه در طول تاريخ خود قبل از غيبت و قبل از پايان قرن سوم اثنا عشري بوده، وجود ندارد بلكه بر عكس شواهدي وجود دارد كه اصلاً شيعه امامان خود را نميشناخته و به دنبال درگيريها و اختلافات بوده است. دکتر صفری افزود: از اين رو، ايشان مقاله ای با عنوان «از اماميه تا اثناعشريه» نوشت؛ يعني این که شيعيان در زمان امام صادق(ع)، امام كاظم(ع) امامي بوده اند و در زمان غيبت به اثناعشريه تبدیل شده اند. وی پس از این تبیین اجمالی از نظریه اتان کلبرگ به جايگاه كلامي اين بحث پرداخت وافزود: آيا بر فرض اگر ما ثابت كرديم كه شیعیان قبل از غيبت امامي بوده اند و اثناعشري نبوده اند، ضربهاي به امامت و شيعه بودن ما وارد ميشود یا نه؟ دکتر صفری گفت: اين بحث بحثِ بين رشتهاي بين دو رشته تاريخ و حديث است و ما بايد تنها روش هاي بين رشتهاي را بررسی کنیم و نبايد از مباحث كلامي در نقد اين نظريه بهره بگیریم بلکه بايد از ابزارهاي تاريخي و حديثي استفاده كرد. پس از سخنان تبیینی دکتر صفری درباره نظریه اتان کلبرگ، دكتر الويري به بررسی نظريه«اماميه تا اثناعشريه» پرداخت. این پژوهش گر گفت: كلبرگ به صراحت ميگويد که «از اماميه تا اثناعشريه» مبدأ مقولهاي دارد به نام اماميه که مقصد و منتهای آن مقولهاي است به نام اثناعشريه که به تدريج شكل گرفته و با اين عنوان تجلي بيروني پيدا كرده است. دکتر الویری در ادامه افزود: اين ديدگاه ها در يك تقسيمبندي كلي به دو دسته تقسيم ميشوند: ديدگاههايي كه تشيع را محصول يك دوره مشخص ميدانند و ديدگاه هایي كه تشيع را محصول يك مقطع زمانی نميدانند. ديدگاه اول باز هم به دو دسته كلي تقسيم ميشود: ديدگاهي كه ما ميتوانيم از ديدگاه خودمان هم دلانه بخوانيم و ديدگاهي كه ناهمدلانه است. ديدگاه هاي ناهمدلانه ديدگاهي است كه پيدايش اثناعشريه را به شخصيتي موهوم به نام عبدالله بن صبا منصوب ميكند استاد حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: عدهاي در زمان ما می گویند اثناعشريه در سقیفه زاده شد و عدهاي به زمان خلافت حضرت علي(ع) معتقدند و همين طور اين ادعاها تا زمان آل بويه ادامه پيدا ميكند والبته ديدگاه خيلي ضعیفی نیز تولد اثناعریه را به زمان صفويه برميگرداند كه قابل اعتنا نيست و پشتوانه علمي ندارد. دکتر الویری در ادامه گفت: در بين اين ديدگاه ها با سنخ شناسی دیدگاه آقاي كلبرگ می یابیم که این دیدگاه به زاده شد تشیع در یک مقطع معتقد نیست. وی افزود: گویی ديدگاه آقاي كلبرگ كه قابل انتظار هم نبوده و به مسائل پيرامون فرقهها توجه دارد، تشيع را در خلأ بررسي كرده است؛ زیرا اگر قرينه و سندي بر وجود ارادهاي براي مكتوم نگاه داشتن پارهاي از خبرها و روايت ها وجود دارد تا نظر ایشان درست باشد، براي چه اين حرف ها را قبلاً نزدهاند. استاد زینلی نیز با اشاره به وجود رواياتی مشترك ميان شیعیان و اهل سنت، نظریه اتان کلبرگ را دارای ابهامات فراوانی برشمرد.وی در این باره گفت: در نظريه كلبرگ ابهامهايي وجود دارد و ايشان به درستي توضيح نداده اند كه اماميه نخستين چه كساني هستند، در چه زماني زندگي ميكرده اند و چه ميگفته اند و از چه زماني از اماميه تبديل به اثناعشريه شدند. استاد زینلی در ادامه به تناقض های این نظریه پرداخت و گفت: ايشان گاهي مسئله اثناعشري را به بعد از درگذشت امام حسن عسكري(ع) و در عصر غيبت نسبت ميدهد و گاهي به زمان امام صادق(ع). وی در بیان پیشینه این نوع مباحث گفت: اولين كسي كه اين بحث را مطرح كرده،. احمد بن عبدالحليم حراني دانش مندی سني در قرن هفتم هجري است که در اوايل قرن هشتم در سال 728 فوت كرده است. وی دانش مندي معروف از ابن تيميه بوده و اولين كسي است كه اين بحث را مطرح كرده است. گفتنی است، اتان كلبرگ در سال 1943 به دنيا آمده و استاد دانشگاه هبرو در فلسطين اشغالي است. او درباره شيخ صدوق و نظريه تحريف قرآن، كتاب خانه ابن طاووس، از اماميه تا اثناعشريه و مقالات متعددي در دايره المعارف اسلام تألیفاتی دارد که برخي از مقالات آن در تصوير امامان شيعه نقد شده است. |
|
| تاريخ بروز رساني ( 15 بهمن 1386,ساعت 14:21:43 ) |
| < بعد | قبل > |
|---|