| استاد فرزانه دکتر شهیدی درگذشت |
|
 دکتر سید جعفر شهیدی استاد زبان و ادبیات فارسی و پژوهشگر تاریخ، که از تیرماه امسال به علت پنومونی (عفونت ریه) در بخش سی سی یو بیمارستان کسری بستری شده بود و تحت نظر و معالجه پزشکان قرار داشت حدود ساعت 11 يكشنبه بيست و سوم ديماه پس از تحمل بيماري به ديدار حق شتافت.حضرت آ یت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی درگذشت علّامهی بزرگوار مرحوم آقای دکتر سید جعفر شهیدی را تسلیت گفتند. متن پیام به این شرح است. بسم الله الرحمن الرحیم درگذشت علّامهی بزرگوار مرحوم آقای دکتر سید جعفر شهیدی رحمة الله علیه را به خاندان گرامی و بازماندگان و به شاگردان و ارادتمندان ایشان و به جامعهی علمی و دانشگاهی کشور تسلیت میگویم. ایشان ادیبی فرزانه و مورخی ژرف نگر و انسانی والا و با کرامت و در شمار مفاخر علمی این زمان بودند و آثار قلمی با ارزش و ماندگاری از خود به جای گذاشتند. خداوند متعال این مرد مؤمن صادق را مشمول رحمت واسعهی خود گرداند و با اجداد طاهرینش محشور فرماید. دکتر احمد نژاد رئیس جمهور محبوب ایران درگذشت استاد سید جعفر شهیدی را به ملت ایران تسلیت گفت و اظهار داشت: دکتر شهیدی تمام عمر با برکت خود را وقف اسلام و ائمه اطهار علیهم السلام کرد و خدمات ایشان در این زمینه کمنظیر است. رئیسجمهور افزود: استاد شهیدی به بانوی اسلام حضرت فاطمه زهرا(س) و امام حسین (ع) ارادت ویژهای داشت که امیدوارم خداوند با این بزرگواران محشورش فرماید حضرت آیت الله رفسنجانی رئیس مجلس خبرگان رهبری نیز در پیامی درگذشت استاد شهیدی را تسلیت گفت. متن پیام تسلیت وی بدین شرح است : "درگذشت استاد فرزانه دکتر سید جعفر شهیدی که سالهای متمادی در راه نشر معارف عالیه اسلام و به ویژه نهج البلاغه امیرالمومین و زندگینامه ائمه و معصومین زحمات طاقت فرسایی کشیده بود باعث تأسف و تألم خاطر گردید. مطمئنا آثار گرانبهایی که از ایشان به جای مانده است و شاگردان فراوانی که تربیت نموده اند نام ایشان را در تاریخ رجال اسلام و شیعه جاودان خواهد کرد. با تسلیت این مصیبت به علما، فضلا، دانشگاهیان، دانشجویان و عموم مردم به ویژه خانواده محترم و معزز ایشان علو درجات آن استاد بزرگ را از درگاه احدیت مسئلت می نمایم روحش شاد و یادش ماندگار زندگینامه دکتر سید جعفر شهیدی فرزند سید محمد سجادی که از دانشمندان و مفاخر بزرگ ادبی ایران بهشمار میرفت در سال ۱306 خورشیدی در شهر بروجرد به دنیا آمد و گامهاى نخست در دانش اندوزى را در زادگاهش و در کنار خانواده اش برداشت. پس از تحصیل مقدماتی به قم آمد تا علوم دينى را هم بياموزد و از خرمن بزرگانى، همچون مرحوم آیتا... العظمی بروجردی مرجع بزرگ و بلند آوازه شیعه خوشه چيند. سپس به صلاحدید ایشان در سال ۱۳۲۰ برای ادامه تحصیل در علوم دینی و فقه و اصول راهی نجف اشرف شد. شهیدی پس از بهرهگیری از محضر استادان بزرگی چون آیتا... العظمی سید ابوالقاسم خویی و کسب اجتهاد به جهت بیماری بعد از هشت سال، ناگزیر به ایران بازمی گردد چرا که هر هفته باید خود را به پزشك نشان میداده. پس از بازگشت با مرحوم آیتا... العظمی بروجردی در ارتباط بود و بر حسب نقل استاد بعضی از ماموریتها را به انجام میرساند. شهیدی ابتدا به نام سجادی معروف بود که بعدها تغییر شهرت داده و با نام شهیدی در مراکز علمی و دانشگاهی شهرت پیدا کرد. برای گذران زندگی و بهمنظور ترجمهی متون عربی، نزد دكتر سنجابی ـ وزیر فرهنگ وقت ـ میرود، اما به او اشتغال به تدریس پیشنهاد میشود. در همان حین بدون شركت در كلاسها، لیسانس الهیاتش را با بهترین نمرهها میگیرد. برخورد با شادروان محمد معين باب آشنائي و معرفي وي را به حضور استاد علامه، مرحوم دهخدا فراهم كرد. سپس علامه دهخدا از سیدجعفر شهیدی دعوت به همكاری میكند و در نامهای به دكتر آذر ـ وزیر فرهنگ وقت ـ مینویسد: ”او اگرنه در نوع خود بینظیر، ولی كمنظیر است”. دهخدا در این نامه میخواهد كه به جای ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدریس اختصاص دهند؛ تا بقیه وقتش را در لغتنامهی دهخدا بگذارند. همکاری با لغتنامهدهخدا را از سال ۱۳۲۸ آغاز کرد تا سال 1340 که موفق به اخذ درجه دكتري زبان و ادبیات فارسی با امتياز والا و استادي دانشكده ادبيات می شود و با مدرک دکتری به دانشگاه منتقل میشود. تدریس در دانشگاه تا سالهای 45، 46 ادامه پیدا میکند، اما بعد با ناامنی دانشگاه، دانشجویان خود را به لغتنامه میبرد؛ که پس از سالها نیز، تا پایان عمر وی هنوز دانشجویانش چهارشنبهها به لغتنامه میرفتند و با شهیدی جلساتی را داشتند. شهيدي در سال ۱۳۴۲ معاون آن موسسه شد و در تهیه فرهنگ فارسی معین با استاد دکتر معین همکاری داشت و در سال ۱۳۴۶بعد از مرگ مرحوم معين، مسئوليت اداره سازمان لغت نامه دهخدا را بر عهده گرفت. او در زمينه هاي ادب عرب و فارسي استادي بنام بود و درك محضر و مجالست با استاداني نظير بديع الزمان فروزانفر، جلال همائي و ... اعتبار علمي و معنوي او را دو چندان كرد. از جمله افتخارات این استاد فقید می توان به دريافت درجه استادي افتخاري از دانشگاه پكن در سال1373،رياست افتخاري انجمن بين المللي استادان زبان و ادبيات فارسي، انتخاب به عنوان استاد ممتاز از دانشگاه تهران و دريافت نشان درجه يك علمي از رياست محترم جمهوري اسلامي ايران در تاريخ در سال 1374 اشاره کرد. ایشان برای شرکت در کنفرانسها و سمینارهای علمی به کشورهای بزرگ جهان سفر کرده و در میان دانشمندان و محققان جهان چهرهای شناخته شده بود. از جمله فعالیت های علمی وی انتشار مجله فروغ علم در سال ۱۳۳۰ می باشد. دكتر سيدجعفر شهيدى، متعلق به نسلى از محققان بزرگ و جامع الاطراف است كه هر روز از شمار آنان كاسته مىشود. گستره اطلاعات، انگيزه، دامنه مطالعات، روحيه علمى، اهتمام به خلق آثار بديع، توانايى در تأليف، تيزبينى و رهايى از پارادايمهاى كليشهاى، اخلاقمندى و آراستگى به مكرمتهاى روحى، آشنايى با اسلوبهاى جديد تحقيق و برخوردارى از شجاعت علمى در نقد و نظر، شمهاى از گلستان فضايل آن پير دانش و دفتر است. تحقيقات و تأليفات استاد سيدجعفر شهيدى در زمينههاى مختلف علمى، همگى مغتنم، خواندنى، بصيرتافزا و در خور ستايش است، به ويژه آنچه از قلم او در عرصه تاريخ اسلام تراويده است، بسيار نكتهآموز و ديدهگشاست. بسيارى از آثار استاد شهيدى به زبانهاى مختلف دنيا، ترجمه و منتشر شده و همين آثار، جوايز فراوانى را نصيب نويسنده آنها كرده است. ایشان با داشتن بیش از 15 كتاب ارزنده و تاليف حدود 120 مقاله از شاخص ترین تاریخنگاران مذهبی معاصر ایران است و آثارشان جوایز متعدد کتاب سال و جشنواره بینالمللی خوارزمی را کسب کردهاست. شهیدی اولین کتابش را در نجف در رد احمد کسروی مینویسد، هرچند بر خوب بودن کارهای تاریخی او ـ تاریخ آذربایجان، تاریخچهی چپق و قلیان، مشعشیان و... ـ تاکید میکند. دیگر کتابش، سه جلد ”جنایات تاریخ” توسط ساواک توقیف میشود، اما بعدها با گذشت دورهی زمانی، بعضی مطالب انتقادی را چندان ضروری نمیبیند و آنها را از چاپ بعدی حذف میکند. فعالیت های علمی دکتر سیدجعفر شهیدی را باید به سه گرایش عمده تقسیم کرد. او از سویی یکی از مصحح های صاحب سبک زبان و ادب پارسی بود که می توان برای اثبات توانش، تصحیح آثاری همچون «آتشکده آذر» اثر لطفعلی بیک آذربیگدلی، «دره نادره» اثر میرزا مهدی خان استرآبادی که از نثرهای مصنوع متکلف است و «براهین العجم» اثر محمدتقی سپهر را نام برد. خلق آثاری همچون «شرح مثنوی» را نیز باید در این دسته از فعالیت های وی برشمرد. ترجمه های دکتر شهیدی را باید در دومین دسته فعالیت هایش قرار داد. او آثاری همچون «انقلاب بزرگ» نوشته طه حسین، نهج البلاغه و «ابوذر غفاری نخستین انقلابی اسلام» را به فارسی برگردانده است که مورد توجه قرار گرفته اند. توجه سیدجعفر شهیدی به تاریخ و فلسفه به ویژه تاریخ و فلسفه اسلامی سومین و شاید مهم ترین ویژگی وی است. او آثار فراوانی را در این عرصه عرضه کرده است که از میان آنها می توان به «مهدویت در اسلام»(۱۳۲۴)، «چراغ روشن در دنیای تاریک» (یا زندگانی امام سجاد)(۱۳۳۵) و «پس از پنجاه سال پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین»(۱۳۵۸) اشاره کرد. برخی از آثار وی که به زبان های زنده دنیا ترجمه شده اند عبارتند از کتاب «پس از پنجاه سال...»، «کتاب زندگانی حضرت فاطمه» و «تاریخ تحلیلی اسلام». از دیگر آثار استاد می توان به کتاب های ارزشمند زینب (س) شیرزن کربلا، محدودیت در اسلام، جنایتکاران چه میاندیشند، شرح مثنوي، عرشيان، قيام حسين (ع)، از ديروز تا امروز (مجموعهي مقالهها و سفرنامهها)، و ترجمههايي همچون بداهين العجم، علي بلسان علي (ع)، شوره الحسين (ع)، حيات فاطمه (س) و حياة الامام الصادق جعفر بن محمد (ع) اشاره کرد کتاب تاریخ تحلیلی اسلام وی در سال ۱۳۸۵ خورشیدی به خاطر نگارش برندهٔ جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی شد. اما آخرين و بارزترین و شاید ماندگارترین کار استاد شهیدی ترجمه بسيار اديبانه شیوا، مسجع و روان او از نهج البلاغه است که این ترجمه در سال 1369 به عنوان کتاب سال برگزیده شد. استاد شهيدي تا پیش از تشدید وخامت حال شان در مقطع دكتري ادبيات فارسي چند ساعتي را به افاضه علمي مشغول بود و بقيه اوقات را در سازمان لغت نامه دهخدا به نظارت و مديريت سپري مي كرد. |
|
| تاريخ بروز رساني ( 23 بهمن 1386,ساعت 12:10:40 ) |
| < بعد | قبل > |
|---|